Bækur og tímarit

Útgefandi: Eagle Hill Publications

Norse Greenland. Selected papers from the Hvalsey conference 2008. Journal of the North Atlantic. Special Volume 2. Ritstjórar: Jette Arneborg, Georg Nyegaard, Orri Vésteinsson.

Ráðstefnurit með greinum sem fjalla um norrænar minjar á Grænlandi frá miðöldum.

Útgefandi: Fornleifastofnun Íslands

Skálholt: Excavations of a Bishop’s Residence and School c.1650-1790.

Volume 3: The Ecofacts and Synthesis

Skálholt er einn merkasti sögustaður á Íslandi. Þar var fyrst settur biskupsstóll og staðurinn var um aldir miðstöð kirkjustjórnar, menningar og stjórnsýslu. Þetta er þriðja og síðasta bindið sem fjallar um niðurstöður umfangsmikilla fornleifarannsókna í Skálholti, en uppgröftur fór þar fram á árunum 2002–2007.

Í þessu bindi er fjallað ítarlega um lífrænar leifar sem fundust við rannsóknina, þar á meðal plöntuleifar, skordýr, dýrabein og fiskbein. Rannsóknir á þessum efniviði varpa ljósi á mataræði, búskap, umhverfi og daglegt líf þeirra sem bjuggu og störfuðu í Skálholti.

Bókin inniheldur jafnframt samantekt um niðurstöður rannsóknarinnar í heild þar sem efni allra þriggja bindanna er dregið saman. Þar eru ólíkir þættir mannlífsins á staðnum skoðaðir og Skálholt sett í stærra samfélagslegt og sögulegt samhengi.

Saman gefa Skálholtsbækurnar einstæða innsýn í líf og efnismenningu þessa mikilvæga biskupsseturs og samfélagsins sem þar þreifst, einkum á 17. og 18. öld.

Bókin er á ensku með samantekt á íslensku.

Útgefandi: Fornleifastofnun Íslands

Skálholt: Excavations of a Bishop’s Residence and School c.1650-1790.

Volume 2: The Artefacts.

Skálholt er einn merkasti sögustaður á Íslandi. Þar var fyrst settur biskupsstóll og staðurinn var miðstöð menningar, stjórnsýslu og kirkjustjórnar í meira en 800 ár. Þetta er annað bindið af þremur sem fjalla um niðurstöður fornleifarannsókna sem fram fóru í Skálholti milli 2002 og 2007. Í þessu bindi er fjallað um ríkulegt safn gripa úr rannsókninni í máli og myndum. Það gefur góða mynd af efnisheimi biskupsstólsins og síðar býlisins í Skálholti. Í síðasta bindi verður fjallað um ríkuleg söfn dýraleifa og plöntuleifa sem tengjast þessum byggingum. Saman gefa Skálholtsbækurnar einstæða sýn inn í efnismenningu og lifnaðarhætti hærri stétta í íslensku samfélagi á 17. og 18. öld.

Bókin er á ensku með samantekt á íslensku.

Útgefandi: Fornleifastofnun Íslands

Skálholt: Excavations of a Bishop’s Residence and School c.1650-1790.

Volume 1: The Site.

Skálholt er einn merkasti sögustaður á Íslandi. Þar var fyrst settur biskupsstóll og staðurinn var miðstöð menningar, stjórnsýslu og kirkjustjórnar í meira en 800 ár. Þetta er fyrsta bindið af þremur sem fjalla um niðurstöður fornleifarannsókna sem fram fóru í Skálholti milli 2002 til 2007. Rannsakaður var kjarni staðarhúsa og þróun þeirra frá því um 1650 og hvernig biskupssetrið varð venjulegt býli á 19. og 20 öld. Hér segir frá ítarlegum rannsóknum á híbýlum biskups, skóla og byggingum til annarra nota, vistarverum þar sem um eða yfir hundrað manns héldu til síðustu eina og hálfa öldina sem biskupssetur stóð í Skálholti. Í þessu bindi er fjallað um byggingar og þróun húsagerðar og í siðari bindum verður fjallað um ríkuleg söfn gripa, dýraleifa og plöntuleifa sem tengjast þessum byggingum. Saman gefa þessir fundir einstæða innsýn inn í efnismenningu og lifnaðarhætti hærri stétta í íslensku samfélagi á 17. og 18. öld.

Bókin er á ensku með samantekt á íslensku.

Útgefandi: Fornleifastofnun Íslands

Mjöll Snæsdóttir fornleifafræðingur varð sjötug þann 12. febrúar 2020. Af því tilefni ákváðu vinir og samferðafólk Mjallar að gefa út greinasafn henni til heiðurs. Afmælisritið geymir úrval fræðigreina um fjölbreytt menningarsöguleg efni. Margar þeirra tengjast viðfangsefnum Mjallar í gegnum tíðina og bera því vitni hversu víða hún hefur komið við á sínum farsæla ferli.

Allar greinarnar eru á íslensku.

Útgefandi: Háskóli Íslands (2014)

Osteoarthritis in Iceland

Höfundur: Hildur Gestsdóttir

Ágrip

Ýtarlegar fornmeinafræðilegar rannsóknir hafa verið gerðar á slitgigt í gegnum tíðina. Lengi vel var talið að bein tengsl væru á milli þeirra verka sem fólk vann og slit¬gigtar, og hefur þessi skoðun gjarnan endurspeglast í meinafræðilegum rann¬sóknum á fornum beinum. Til að mynda voru oft settar fram mjög nákvæmar túlkanir á atvinnu og lifnaðarháttum sem byggðust á greiningu á slitgigt. Á fyrri hluta tíunda áratugar síðustu aldar voru fræðimenn farnir að sammælast um að orsakafræði slitgigtar væri í raun of flókin til að leyfa svo einfaldar túlkanir. Þetta leiddi af sér töluverðan samdrátt í rannsóknum á sjúkdómnum í fornleifafræðilegum beinasöfnum, þar sem hann hafði að miklu leiti tapað hlutverki sínu innan fornmeinafræðinnar. Innan læknisfræðinnar hafa rannsóknir á slitgigt aftur á móti færst að miklu leiti yfir á erfðafræðilegan orsakaþátt sjúkdómsins á síðustu þremur áratugum. Mikið hefur verið um slíkar rannsóknir á Íslandi og sýnt hefur verið fram á að sligigt, í mjöðmum, höndum og að einhverju leiti hnjám, er tengd erfðafræði og hafa verið borin kennsl á nokkrar slitgigtarættir á Íslandi.

Meginmarkmið þessa verkefnis er að endurvekja rannsóknir á slitgigt innan fornmeinafræðinnar með rannsóknum á sjúkdómnum í fimm íslenskum mannabeinasöfnum. Er um að ræða beinasöfn úr kumlum og úr kirkjugörðunum á Skeljastöðum, Hofstöðum, Haffjarðarey og í Reykjavík, en þessir staðir spanna Íslandsöguna frá landnámsöld fram til 19. aldar. Nálgunin á viðfangsefnið er tvíþætt. Annarsvegar er reynt að forðast að einblína eingöngu á einn orsakaþátt slitgigtar, en takast frekar á við flókna orsakafræði sjúkdómsins með því að taka til greina marga orsakaþætti í greiningunni og þá sérstaklega erfðir, álag, líkamsbyggingu, aldur og kyn. Eru niðurstöður rannsóknarinnar þvínæst settar í víðara samhengi með því að staðsetja þær innan þess félagslega- og landfræðilega umhverfis sem fólkið bjó í. Hinsvegar er reynt að kryfja kennilegar nálganir á rannsóknir innan fornmeinafræðinnar, með sérstakri áherslu á slitgigt. Þetta er gert með því að spyrja hvort mögulegt sé að nálgast rannsóknir á sjúkdómum í fornum mannabeinasöfnum út frá þáttum sem tengjast ekki orsakafræði sjúkdómsins, heldur frekar upplifun fólksins sem þjáðist af honum. Þar sem slitgigt orsakar hrörnun einstaklingsins þá er sérstaklega skoðað hvort og þá hvernig er hægt að nálgast umfjöllunarefni eins og fötlun, öldrun og lífskjör, út frá fornmeinafræði.

Niðurstöður rannsóknarinnar benda til þess að með því að forðast að einblína eingöngu á einn orsakaþátt slitgigtar og taka frekar mark á flókinni orsakafræði sjúk¬dómsins, þá sé hægt að setja fram margþætta umræðu um slitgigt í fornleifafræðilegum beina¬söfnum. Sem dæmi má nefna að greining á arfgengri slitgigt opnar fyrir umræðu um fjölskylduna innan fornleifafræðinnar og nýtingu kirkjugarða á miðöldum á Íslandi. Sýnt er fram á að slitgigt sem tengja má áverkum í beinasöfnunum bendir til þess að töluverður munur hafi verið á líkamlegu álagi, bæði á milli landssvæða og tímabila. Einnig er bent á að greining á slitgigt opnar nýjar leiðir til að fjalla um aldur og öldrun í fornleifafræðilegum beinastöfnum.

Útgefandi: Fornleifastofnun Íslands

Árið 2011 voru 16 ár liðin síðan Fornleifastofnun Íslands var formlega komið á laggirnar. Af því tilefni kom út þetta greinasafn eftir tuttugu og einn höfund, sem allir hafa átt þátt í að gera stofunina að leiðandi afli í íslenskum fornleifarannsóknum. Margar af greinunum eru sprottnar upp úr stórum uppgraftar- og skráningarverkefnum sem Fornleifastofnun hefur staðið fyrir, aðrar sýna hvernig hægt er að nota niðurstöður þjónusturannsókna í vísindaskyni og enn aðrar eru afrakstur sjálfstæðra rannsókna.

Höfundur: Gavin Lucas

Það var árið 1908 sem Daniel Bruun gerði fyrst rannsóknir á Hofstöðum í Mývatnssveit. Rústin þar varð fljótt vel þekkt og var talin dæmigert goðahof frá víkingaöld. Minjarnar voru endurtúlkaðar með ýmsum hætti síðar á öldinni eftir því sem kenningar um heiðna helgisiði og þekking á víkingaöld þróuðust. Undir síðustu aldamót hófust að nýju fornleifarannsóknir á vegum Fornleifastofnunar Íslands og var tilgangurinn að endurmeta minjarnar í ljósi þessarar þróunar. Á árunum milli1992 og 2002 var flett ofan af minjastaðnum að nýju og hann grafinn upp í heild í samstarfi við alþjóðlegan hóp fornleifafræðinga. Niðurstöður þeirrar fornleifarannsóknar eru settar fram í þessari bók.

Bókin er á ensku með samantekt á íslensku.

Útgefandi: Fornleifastofnun Íslands

Rit Fornleifastofnunar Íslands, Archaeologia islandica kom fyrst út árið 1998 og hefur síðan komið út annað hvert ár að jafnaði. Markmiðið með útgáfu ritsins er að kynna alþjóðlegum lesendahópi fornleifarannsóknir á Íslandi. Ritið birtir nýjar greinar um íslenska fornleifafræði, eða efni tengt henni, allt frá landnámi á 9. öld til síðari tíma. Greinarnar eru á ensku.

Útgefandi: Fornleifastofnun Íslands

Rit Fornleifastofnunar Íslands, Archaeologia islandica kom fyrst út árið 1998 og hefur síðan komið út annað hvert ár að jafnaði. Markmiðið með útgáfu ritsins er að kynna alþjóðlegum lesendahópi fornleifarannsóknir á Íslandi. Ritið birtir nýjar greinar um íslenska fornleifafræði, eða efni tengt henni, allt frá landnámi á 9. öld til síðari tíma. Greinarnar eru á ensku.

Útgefandi: Fornleifastofnun Íslands

Rit Fornleifastofnunar Íslands, Archaeologia islandica kom fyrst út árið 1998 og hefur síðan komið út annað hvert ár að jafnaði. Markmiðið með útgáfu ritsins er að kynna alþjóðlegum lesendahópi fornleifarannsóknir á Íslandi. Ritið birtir nýjar greinar um íslenska fornleifafræði, eða efni tengt henni, allt frá landnámi á 9. öld til síðari tíma. Greinarnar eru á ensku.

Útgefandi: Fornleifastofnun Íslands

Rit Fornleifastofnunar Íslands, Archaeologia islandica kom fyrst út árið 1998 og hefur síðan komið út annað hvert ár að jafnaði. Markmiðið með útgáfu ritsins er að kynna alþjóðlegum lesendahópi fornleifarannsóknir á Íslandi. Ritið birtir nýjar greinar um íslenska fornleifafræði, eða efni tengt henni, allt frá landnámi á 9. öld til síðari tíma. Greinarnar eru á ensku.

Útgefandi: Fornleifastofnun Íslands

Rit Fornleifastofnunar Íslands, Archaeologia islandica kom fyrst út árið 1998 og hefur síðan komið út annað hvert ár að jafnaði. Markmiðið með útgáfu ritsins er að kynna alþjóðlegum lesendahópi fornleifarannsóknir á Íslandi. Ritið birtir nýjar greinar um íslenska fornleifafræði, eða efni tengt henni, allt frá landnámi á 9. öld til síðari tíma. Greinarnar eru á ensku.

Útgefandi: Fornleifastofnun Íslands

Rit Fornleifastofnunar Íslands, Archaeologia islandica kom fyrst út árið 1998 og hefur síðan komið út annað hvert ár að jafnaði. Markmiðið með útgáfu ritsins er að kynna alþjóðlegum lesendahópi fornleifarannsóknir á Íslandi. Ritið birtir nýjar greinar um íslenska fornleifafræði, eða efni tengt henni, allt frá landnámi á 9. öld til síðari tíma. Greinarnar eru á ensku.

Útgefandi: Fornleifastofnun Íslands

Rit Fornleifastofnunar Íslands, Archaeologia islandica kom fyrst út árið 1998 og hefur síðan komið út annað hvert ár að jafnaði. Markmiðið með útgáfu ritsins er að kynna alþjóðlegum lesendahópi fornleifarannsóknir á Íslandi. Ritið birtir nýjar greinar um íslenska fornleifafræði, eða efni tengt henni, allt frá landnámi á 9. öld til síðari tíma. Greinarnar eru á ensku.

Útgefandi: Fornleifastofnun Íslands

Rit Fornleifastofnunar Íslands, Archaeologia islandica kom fyrst út árið 1998 og hefur síðan komið út annað hvert ár að jafnaði. Markmiðið með útgáfu ritsins er að kynna alþjóðlegum lesendahópi fornleifarannsóknir á Íslandi. Ritið birtir nýjar greinar um íslenska fornleifafræði, eða efni tengt henni, allt frá landnámi á 9. öld til síðari tíma. Greinarnar eru á ensku.

Útgefandi: Fornleifastofnun Íslands

Rit Fornleifastofnunar Íslands, Archaeologia islandica kom fyrst út árið 1998 og hefur síðan komið út annað hvert ár að jafnaði. Markmiðið með útgáfu ritsins er að kynna alþjóðlegum lesendahópi fornleifarannsóknir á Íslandi. Ritið birtir nýjar greinar um íslenska fornleifafræði, eða efni tengt henni, allt frá landnámi á 9. öld til síðari tíma. Greinarnar eru á ensku.

Útgefandi: Fornleifastofnun Íslands

Rit Fornleifastofnunar Íslands, Archaeologia islandica kom fyrst út árið 1998 og hefur síðan komið út annað hvert ár að jafnaði. Markmiðið með útgáfu ritsins er að kynna alþjóðlegum lesendahópi fornleifarannsóknir á Íslandi. Ritið birtir nýjar greinar um íslenska fornleifafræði, eða efni tengt henni, allt frá landnámi á 9. öld til síðari tíma. Greinarnar eru á ensku.

Útgefandi: Fornleifastofnun Íslands

Rit Fornleifastofnunar Íslands, Archaeologia islandica kom fyrst út árið 1998 og hefur síðan komið út annað hvert ár að jafnaði. Markmiðið með útgáfu ritsins er að kynna alþjóðlegum lesendahópi fornleifarannsóknir á Íslandi. Ritið birtir nýjar greinar um íslenska fornleifafræði, eða efni tengt henni, allt frá landnámi á 9. öld til síðari tíma. Greinarnar eru á ensku.

Útgefandi: Fornleifastofnun Íslands

Rit Fornleifastofnunar Íslands, Archaeologia islandica kom fyrst út árið 1998 og hefur síðan komið út annað hvert ár að jafnaði. Markmiðið með útgáfu ritsins er að kynna alþjóðlegum lesendahópi fornleifarannsóknir á Íslandi. Ritið birtir nýjar greinar um íslenska fornleifafræði, eða efni tengt henni, allt frá landnámi á 9. öld til síðari tíma. Greinarnar eru á ensku.

Útgefandi: Fornleifastofnun Íslands

Rit Fornleifastofnunar Íslands, Archaeologia islandica kom fyrst út árið 1998 og hefur síðan komið út annað hvert ár að jafnaði. Markmiðið með útgáfu ritsins er að kynna alþjóðlegum lesendahópi fornleifarannsóknir á Íslandi. Ritið birtir nýjar greinar um íslenska fornleifafræði, eða efni tengt henni, allt frá landnámi á 9. öld til síðari tíma. Greinarnar eru á ensku.

Útgefandi: Fornleifastofnun Íslands

Rit Fornleifastofnunar Íslands, Archaeologia islandica kom fyrst út árið 1998 og hefur síðan komið út annað hvert ár að jafnaði. Markmiðið með útgáfu ritsins er að kynna alþjóðlegum lesendahópi fornleifarannsóknir á Íslandi. Ritið birtir nýjar greinar um íslenska fornleifafræði, eða efni tengt henni, allt frá landnámi á 9. öld til síðari tíma. Greinarnar eru á ensku.

Útgefandi: Fornleifastofnun Íslands

Rit Fornleifastofnunar Íslands, Archaeologia islandica kom fyrst út árið 1998 og hefur síðan komið út annað hvert ár að jafnaði. Markmiðið með útgáfu ritsins er að kynna alþjóðlegum lesendahópi fornleifarannsóknir á Íslandi. Ritið birtir nýjar greinar um íslenska fornleifafræði, eða efni tengt henni, allt frá landnámi á 9. öld til síðari tíma. Greinarnar eru á ensku.

Útgefandi: Fornleifastofnun Íslands

Rit Fornleifastofnunar Íslands, Archaeologia islandica kom fyrst út árið 1998 og hefur síðan komið út annað hvert ár að jafnaði. Markmiðið með útgáfu ritsins er að kynna alþjóðlegum lesendahópi fornleifarannsóknir á Íslandi. Ritið birtir nýjar greinar um íslenska fornleifafræði, eða efni tengt henni, allt frá landnámi á 9. öld til síðari tíma. Greinarnar eru á ensku.

Útgefandi: Fornleifastofnun Íslands

Þrennutilboð: Volume 1: The Site, Volume 2: The Artefacts og Volume 3: The Ecofacts and Synthesis

Öll þrjú bindin um Skálholtsuppgröftinn fást á sérstöku tilboðsverði ef þau eru keypt saman. Í fyrsta bindi er fjallað um byggingarnar og þróun húsagerðar á staðnum, í öðru bindi um hið ríkulega safn gripa sem kom í ljós við rannsóknina og í þriðja bindi um dýrabein, plöntuleifar og aðrar náttúrulegar leifar sem varpa ljósi á fæðu, búskap og umhverfi í Skálholti. Þar eru jafnframt helstu niðurstöður rannsóknarinnar dregnar saman. Saman gefa bindin heildstæða mynd af Skálholti á 17. og 18. öld, byggingum staðarins, efnismenningu, daglegu lífi og umhverfi.

Bækurnar eru á ensku með samantekt á íslensku.

Áskriftargjald fyrir Archaeologia islandica tímarit Fornleifastofnunar Íslands sem hefur komið út frá 1998. Þar birtast nýjar greinar um íslenska fornleifafræði. Greinarnar eru á ensku.